Beleef de IJssel-identiteit

2019 - NR 0219 interview: Eric Hoogeweg - fotografie: Gwen Mustamu
IJssel-identiteit
IJssel-identiteit
IJssel-identiteit
IJssel-identiteit
IJssel-identiteit
Read Carefully

Er gebeurt veel langs de IJssel: voor onze hoogwaterveiligheid, de natuur, toerisme, recreatie, landbouw, kunst en cultuur bijvoorbeeld. Om alles nog beter zichtbaar te maken, komen er langs het hele stroomgebied van Arnhem tot Kampen speciale belevingsplekken en infopunten, allereerst rond het thema hoogwaterveiligheid. Zo kun je de IJssel optimaal beleven. In de IJssel-identiteit, wat die ook mag zijn.

De Vreugderijkerwaard bij Zwolle en Zalk is een van de vele plekken waar de rivier weer de ruimte heeft gekregen. Hierdoor is een uniek natuurgebied ontstaan, waar de rivier en natuur optimaal te beleven zijn, onder andere langs wandelroutes en een laarzenpad. In de vogelkijkhut turen twee vogelspotters – begin twintig – door hun verrekijker: “Kijk daar: steltlopers!” Ze zijn vanuit Zwolle hierheen gefietst. “Dit is nu wel dé plek in deze omgeving. We zien hier vogels waarvoor we eerder naar de Wadden of het Noordzeestrand moesten. We komen hier graag.”

En zij zijn niet de enige. Het terras van de nabijgelegen biologische schapenboerderij De Vreugdehoeve zit in het weekend vol. Met fietsers, wandelaars en opvallend veel jonge gezinnen uit Zwolle en Kampen die hier komen recreëren. Boer Herman van Assen gaf in het gebied al meer dan 700 excursies de afgelopen jaren. Hij vertelt dan over het ontstaan van het gebied 50.000 jaar geleden tijdens de laatste ijstijd. En over de dijkdoorbraak bij Zalk (1926), de zeearend en over de andere nieuwe natuur die hier is ontstaan. Maar toch kennen veel mensen – ook uit de directe omgeving – deze plek nog niet.

BELEVINGSPLEKKEN

Om bijzondere plekken zoals deze bekender te maken en verder te ontwikkelen, komen er vanaf 2020 langs de IJssel tien belevingsplekken én tien informatiepunten. De Vreugderijkerwaard is één van die belevingsplekken. Samen vormen ze straks een route waar de vele ontwikkelingen in en rond de rivier beleefd kunnen worden. Wat begon met Ruimte voor de Rivier voor de hoogwaterveiligheid is verbonden met andere opgaven voor de natuur, recreatie, toerisme, landbouw en bijvoorbeeld kunst en cultuur.

Om alles beleefbaar te maken, is de netwerk-organisatie Beleef de IJssel ontstaan. “Er zijn al heel veel initiatieven langs de IJssel. Die willen we verbinden en versterken. De provincies Gelderland en Overijssel willen dat faciliteren, maar de initiatieven moeten op de eerste plaats wel uit het gebied zelf komen. Veel informatie over alle plekken is er ook al gewoon. We moeten nu vooral bundelen en verbinden”, schetst Marianne Firet, adviseur ruimtelijke kwaliteit rivieren bij de provincie Gelderland.

Tien ervaringsplekken en infopunten in 2020

De tien belevingsplekken en tien infopunten langs de IJssel moeten nog definitief worden vastgesteld. Naast de Vreugderijkerwaard wordt gedacht aan locaties bij Doesburg (grootste Nederlandse vispassage), een plek in Rivierklimaatpark IJsselpoort tussen Westervoort en Giesbeek/Rheden, Zutphen (Tichelbeeksewaard en Binnenhaven), Veessen-Wapenveld (hoogwatergeul) en Kampen (Reevediep, de nieuwe zijtak van de IJssel). Alle tien de belevingsplekken én de tien infopunten worden dit jaar ingevuld.

WIE DOEN MEE?

Om te zorgen voor de verbinding en afstemming van activiteiten zijn bij de netwerkorganisatie al diverse partijen aangehaakt, zoals Staatsbos-beheer, IJssellandschap, de IJsselbiënnale, Veluwe-op-1, Gastvrij Overijssel, IJsselhoeven, Wij zijn Heerde, een aantal IJsselgemeenten en diverse organisaties voor regiomarketing, toerisme en recreatie. Deze organisaties hebben allerlei verbindingen met andere – soms lokale – organisaties in het gebied. Vandaar de netwerkorganisatie. Waarom is die verbinding van activiteiten zo belangrijk?

Alle partijen hebben natuurlijk hun eigen belangen, maar er is ook een groot gezamenlijk belang: de versterking van de gehele IJsselvallei mét de daar gelegen (Hanze)steden en dorpen. “De laatste jaren nemen de initiatieven, waarin de identiteit van de IJssel een rol speelt, sterk toe. Dit blad – IJsselmoves – is daar zelf een voorbeeld van”, zegt Adri Ooms, programmacoördinator van Gastvrij Overijssel. “Door die initiatieven te verbinden, versterken en gezamenlijk uit te dragen en te combineren met het verhaal en de initiatieven van Hanzesteden langs de IJssel, wordt de profilering van het gebied als geheel veel sterker. Dat is niet alleen belangrijk voor toerisme en recreatie, maar bijvoorbeeld ook voor ondernemers in de regio en het woon-, werk- en leefklimaat van deze regio. En het maakt bijzondere initiatieven mogelijk voor kunst, cultuur, natuur- en landschapsbeleving. Zowel voor de eigen inwoners, als voor bezoekers uit binnen- én buitenland.”

BEWUSTWORDING MET GASTHEREN

Samen moeten de activiteiten het verhaal van de IJssel en rivierontwikkeling uitdragen en de gezamenlijke identiteit van de IJsselvallei. Firet: “Die identiteit is belangrijk om rekening mee te houden bij het ontwikkelen van nieuwe activiteiten en nieuwe ingrepen in het rivierlandschap. Het draagt bij aan het draagvlak voor riviermaatregelen. Dat begint bij de bewustwording van de identiteit en verbondenheid met het gebied.” Om de bewustwording en beleving van de regio te stimuleren, wordt er vanaf 2020 ook een cursus voor ‘Gastheren van de IJssel’ gelanceerd. Ooms: “Dat kan iedereen zijn: inwoners of ondernemers. Eigenlijk iedereen die geïnteresseerd is.”

Ook overheden hebben een duidelijk belang om het verhaal over de rivierontwikkeling goed uit te dragen. Firet: “Er wordt hard gewerkt aan de waterveiligheid, maar dat is veel ‘onzichtbaar’ werk en ook veel voor de langere termijn, bijvoorbeeld in 2050. Het draagvlak daarvoor is belangrijk vanwege de benodigde investeringen en gebiedsingrepen waarmee bewoners of ondernemers te maken kunnen krijgen. Overheden moeten dus goed uitleggen waarom we dit doen en ook laten zien wat het oplevert voor de regio.”

REGIONALE BRIL

Het is ook een kwestie van met een andere bril op kijken naar de omgeving. In dit geval naar de samenhang van activiteiten in de IJsselvallei, verbonden door het water. Dit hangt samen met verschillende maatschappelijke ontwikkelingen. Door toenemende globalisering en internationalisering lijkt in de samenleving ook behoefte aan meer binding met de eigen regio. En nog bepalender is de toegenomen mobiliteit van mensen. Ooms: “Vroeger gingen mensen op vakantie meestal naar één plaats en de directe omgeving. Informatie werd opgehaald bij lokale VVV-kantoren. Door grotere mobiliteit ligt de focus steeds meer op gebieden en regio’s, met bijpassende informatievoorziening, dat laatste nu voornamelijk via internet.

Ook de e-bike heeft de actieradius van recreanten en toeristen de afgelopen jaren enorm versterkt. Reden fietsers vroeger een kilometer of 35, tegenwoordig is dat zomaar 80 of 100 kilometer. Dat heeft echt grote invloed op de wijze waarop dagtochtjes worden ingevuld. Daar komt nog bij dat mensen er tegen-woordig veel vaker op uittrekken. Liever een aantal korte vakanties en stedentrips het gehele jaar door, dan meerdere weken achtereen in de zomer.”

Dat schept ook mogelijkheden voor kunst en cultuur. Zagen we de afgelopen jaren al de kunstroute IJsselbiënnale (2017 en opnieuw in 2020) of locatietheater bij de IJssellinie in Olst. De komende jaren hopen Ooms en Firet op meer nieuwe kunst- en cultuurinitiatieven. Ooms: “Buitentheater, festivals, concerten of bijvoorbeeld kunstroutes. Het kan van alles zijn. We hopen bijvoorbeeld ook musea en theaters bij de samenwerking te betrekken. Eigenlijk is het heel vreemd dat theaters in de zomer gesloten zijn, juist als hier dan zoveel mensen zijn. Waarom brengen we kunst of theater dan niet naar buiten of bieden wij een speciaal zomerprogramma voor als het weer wat minder is?”

Horizonverbreding

Om de aandacht op de hele IJsselvallei te richten, kijkt de netwerkorganisatie breder dan alleen het directe IJsseldal: ook de Veluwe, Salland, Achterhoek, Liemers, IJsseldelta en Hanzesteden worden erbij betrokken. Ooms: “Want bij de IJssel heb je het gelijk ook over de IJsselvallei. Die twee horen bij elkaar: landschappelijk en cultureel. Ook dat hoort bij die grotere regionale bril. Je kunt dit hele gebied zien als geheel. Vanuit de Hanzesteden kijken ze meer naar het buitengebied. Dat is de IJsselvallei! En vanuit het Veluws Recreatief Netwerk kijken ze ook steeds meer naar de IJssel-vallei en de randmeren, als de randen van de Veluwe. Dat kan heel goed samengaan. Het gebied is in de ijstijd ook in zijn geheel gevormd.”

Maar kun je met die verruiming nog wel de identiteit van de IJsselvallei bepalen? Ooms en Firet verwachten van wel. Wat die identiteit is, moet nog worden vastgesteld. De Stichting IJsselbiënnale gaat daarmee bezig door met een aantal partners, zoals IJssellandschap en Staatsbosbeheer, de IJsselkaravaan te vormen. Die moet de waarde en potentie van de IJsselvallei beter zichtbaar maken. Daarbij worden bewoners intensief betrokken.

‘Tijdens interviews kan dan ook de identiteit van de IJsselvallei naar boven worden gehaald”, aldus Ooms.’

Helemaal nieuw is deze ontwikkeling niet. In Engeland wordt met bewoners al zo’n dertig jaar succesvol gewerkt aan de gezamenlijkheid van ontwikkelingen rond de rivier de Thames. Het idee is dat dit met de IJsselkaravaan ook moet kunnen voor wat – volgens velen – toch al de mooiste rivier van Nederland is.

Meer informatie: Adri Ooms  >>  adri@RegioImpuls.nl
www.OnzeIJssel.nl  >>  www.VisitHanzesteden.nl

 


Vreugdehoeve: boerderij kreeg nieuwe functies

Biologische schapenboerderij De Vreugdehoeve wordt één van de tien infopunten langs de IJssel. De boerderij functioneert al zeven jaar als startpunt voor excursies en infopunt van Natuurmonumenten. Ook heeft het een horecavoorziening met speeltuin gekregen en een winkel voor (biologische) streekproducten. 

Die nieuwe functies kreeg het familiebedrijf niet zonder slag of stoot. Zonder zelf getroffen te zijn, was het boerenbedrijf eerder door de varkenspest genoodzaakt de omslag te maken tot biologische schapenboerderij. Door Ruimte voor de Rivier moest het bedrijf verdwijnen om een paar honderd meter verderop weer te beginnen met alle nieuwe activiteiten, waaronder ook nog steeds meer dan tweehonderd melkschapen. “Onze zoon Henri is daar vooral mee bezig. Onze dochter Marlies runt de horeca”, zegt Herman van Assen. We maken nog steeds producten van schapenmelk, maar we zijn er ook voor bruiloften en partijen.

Zelf verzorg ik graag de excursies in de Vreugderijkerwaard, daarbij sluit het verhaal over de hoogwaterveiligheid prima aan. Ons werk is heel divers geworden en iedereen in ons gezin heeft een andere rol gekregen. Onze jongste dochter gaat binnenkort ook aan de slag in ons bedrijf.”

>>  www.devreugdehoeve.nl

Delen
FacebookLinkedInEmail

Thema’s

  • Bouw Wonen | Bouwen | Utiliteit
  • New world Circulair | MVO | Duurzaam
  • Overheid Stad | Dorp | Bestuur
  • Relax Vrijetijd | Cultuur | Natuur | Sport
  • Zaken Ondernemen van advies tot zorg
  • AGRI Food | Agrarisch
  • Onderwijs Middelbaar | Hoger

Voorgaande edities

NR0119 – 2019
NR0118 – 2018

Animatie video

Top